Okyanuslarda rekor sıcaklık: Karada aşırı hava olayları riski büyüyor

Copernicus'un yayımladığı yeni veriler, küresel deniz yüzeyi sıcaklıklarının yılın bu dönemi için rekor kırdığını gösterdi.

Küresel deniz yüzeyi sıcaklıkları, yılın bu dönemi için şimdiye kadarki en yüksek seviyeye ulaşarak bilim insanlarının dünya okyanuslarının "daha önce görülmemiş bir döneme" girdiği yönündeki değerlendirmelerini güçlendirdi.

Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S) ile Copernicus Deniz Servisi'nin (CMEMS) ölçümlerine göre, 21 Haziran'da küresel ortalama deniz yüzeyi sıcaklığı 21,0 santigrat derece olarak kaydedildi. Böylece, 2023'te ölçülen 20,83 derece ve 2024'te kaydedilen 20,86 derecelik önceki rekorlar 0,1 derece geride bırakıldı.

Önemsiz gibi görünse de, sıcaklıktaki çok küçük değişimler bile deniz ekosistemlerini altüst edebilir, deniz seviyesinin yükselmesine katkıda bulunabilir ve aşırı hava olaylarını tetikleyebilir.

2 Haziran’da Ekvator Pasifiği’nde El Nino koşullarının ortaya çıkması rekor kıran ölçümlerde pay sahibi olsa da, bu durum iklim değişikliğinin yön verdiği daha uzun vadeli eğilimin bir parçası. Copernicus’a göre, kutup bölgeleri dışındaki okyanus sıcaklıkları son üç yılda uzun dönem ortalamasına kıyasla 0,35 derece ile 0,73 derece arasında daha yüksek seyretti.

Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nde (ECMWF) Copernicus İklim Değişikliği Servisi Direktörü Carlo Buontempo, “Mevcut koşullar, bizi yeniden bilinmeyen bir bölgeye götürecek yeni bir dönemin başlangıcına işaret ediyor olabilir,” diyor.

“Okyanus sıcaklıkları bu seviyedeyken ve ufukta El Niño varken, önümüzdeki aylarda daha fazla sıcaklık rekorunun kırılmasını bekleyebiliriz.”

Bu uyarı, son BM öngörüleriyle örtüşüyor. Söz konusu değerlendirmelere göre, önümüzdeki beş yılın en az birinde, Paris Anlaşması’nın dünyanın aşmaması gerektiği konusunda uyardığı 1,5°C ısınma eşiğinin geçilme olasılığı yüzde 91. BM ayrıca bu beş yıldan birinin, kayıtlardaki en sıcak yıl olan 2024’ü geride bırakma olasılığını yüzde 86 olarak tahmin ediyor.

Isınan okyanusun etkileri neler?

Artan deniz yüzeyi sıcaklıklarının etkisi yalnızca okyanuslarla sınırlı değil. Atmosferi ısıtan sıcak okyanuslar, fırtınalara fazladan enerji sağlıyor ve buharlaşmayı artırarak şiddetli yağışlara ve sellere yol açabiliyor.

Okyanusların ısınması, deniz seviyesinin yükselmesine ve buzların erimesine de katkıda bulunuyor, deniz ekosistemlerini baskı altına alıyor.

Ayrıca, ekosistemleri ve balıkçılığı bozan, kıyı ekonomilerini etkileyen ve yakın karalarda aşırı sıcakları daha da şiddetlendirebilen deniz sıcak hava dalgalarının daha sık ve daha güçlü yaşanmasına yol açabiliyor.

El Nino, atmosfere ilave ısı yükleyerek küresel sıcaklıkları artırıyor ve dünya genelinde hava düzenlerini değiştirerek durumu daha da kötüleştiriyor.

Imperial College London’dan iklim bilimci Friederike Otto, Copernicus analizine dahil olmayan bir isim olarak, 1,5 derecenin üzerinde uzun süren herhangi bir dönemin “geçmişte yaşadıklarımızın ötesine geçen çok geniş bir yelpazede aşırı hava olayları” riski taşıdığını ve pek çok kentin hâlâ hazırlıksız olduğunu konusunda uyarıda bulundu.

Otto ayrıca, küresel aşırı hava olaylarını kötüleştirmedeki doğal El Nino olgusunun rolüne aşırı vurgu yapılmaması gerektiği konusunda uyarıyor: “Gelir ve gider. Buna karşılık iklim değişikliği, fosil yakıtları yakmayı bırakmadığımız sürece giderek kötüleşiyor."

Copernicus bilim insanları, bu yeni rekor seviyenin geçici mi yoksa daha kalıcı mı olduğunu değerlendirmek için durumu izlemeyi sürdürüyor.