Kömür gücü tahtını kaybetti: Trump'ın saldırılarına rağmen ABD'de güneş kömürü geçti

Kömür gücü tahtını kaybetti: Trump’ın saldırılarına rağmen ABD’de güneş kömürü geçti

2024 seçimlerinde Trump'ın kazandığı eyaletler, 2026'nın ilk çeyreğinde kurulan toplam güneş enerjisi kapasitesinin yüzde 74'ünü oluşturdu.

Başkan Donald Trump temiz enerji yerine kömürü öne çıkarırken, güneş enerjisi ABD'de yeni dönüm noktalarına ulaşıyor ve yeni elektrik kapasitesinin başlıca kaynağı olmayı sürdürüyor.

Küresel enerji düşünce kuruluşu Ember'ın 10 Haziran'da yayımladığı veriler ile Güneş Enerjisi Sanayicileri Birliği (SEIA) ve analiz şirketi Wood Mackenzie'nin raporu, federal politikalara rağmen ABD'de güneşin büyümeye, kömürün gerilemesinin ise sürmeye devam ettiğini gösteriyor. Ember'a göre mayıs ayında ilk kez güneş, ülkenin elektrik üretiminde kömürden daha büyük pay aldı ve toplamın yüzde 12,8'ini karşıladı. Kömürün payı ise yüzde 12,2 ile bugüne kadarki en düşük dördüncü aylık seviyesine geriledi.

'Uzun yıllardır güneş enerjisinin ABD'nin elektrik karmasındaki payı artıyor,' diyor Ember'da kıdemli enerji ve veri analisti Nicolas Fulghum. 'Aynı zamanda kömürden elektrik üretimi de önce ABD karmasındaki en büyük kaynak olma statüsünü kaybetti, ardından yıllar içinde giderek daha da geriledi.'

Fulghum'a göre mayısta güneş, doğal gaz ve nükleerin ardından ABD'de üçüncü büyük elektrik kaynağı haline de geldi. Kömürden elektrik üretimi nisanda tüm zamanların en düşük aylık seviyesine indi ve mayısta ancak sınırlı ölçüde toparlandı; bu da artan güneş üretiminin kömürü geride bırakmasına olanak tanıdı, diye ekliyor.

ABD'de elektrik talebi artıyo

Elektrik, fosil yakıtlar, yenilenebilir kaynaklar ve nükleer gibi enerji kaynaklarının elektrik gücüne dönüştürülmesiyle üretiliyor. Elektrik üretmek için kömür, petrol ve doğal gaz yakmak karbon dioksit salarak ısının atmosferde hapsolmasına ve gezegenin ısınmasına neden oluyor. Buna karşılık güneş, rüzgar, jeotermal, hidroelektrik ve nükleer karbon salımı yapmıyor.

ABD'de yaklaşık yirmi yıl boyunca elektrik tüketimi büyük ölçüde yatay seyretti; şimdi ise elektrik talebi yapay zekayı beslemek, yerli imalatı büyütmek ve ulaşım ile ısıtmayı elektriğe dayalı hale getirmek için artıyor. Fulghum, önümüzdeki birkaç yıl içinde güneşin yıllık bazda kömürü geride bırakmasından önce, güneş üretiminin kömürü geçtiği ayların daha sık yaşanacağını öngördüğünü söylüyor.

Bu dönüm noktaları, federal düzeyde yenilenebilir enerjiye verilen desteğin azaldığı bir dönemde güneşin 'kalıcı bir güç' haline geldiğinin işareti, diye ekliyor.

Rüzgar ve güneş birlikte geçmişte kömürü geride bırakmış, rüzgar enerjisi tek başına da rüzgar hızlarının arttığı ilkbahar aylarında kömürü aşmıştı. Ember saatlik ve aylık verileri ABD Enerji Enformasyon İdaresi'nden alıyor.

Dünya genelinde yenilenebilirlerden elektrik üretimi hızla artıyor. Yenilenebilirler, Uluslararası Enerji Ajansı (kaynak İngilizce)'na göre, 2030'a kadar küresel ölçekte en büyük enerji kaynağına dönüşerek elektrik üretiminin neredeyse yüzde 45'i için kullanılacak.

Trump, zor durumdaki ABD kömür sanayisine yardım ederken güneş ve rüzgarı kısıtlıyor

Geçen hafta Trump, zor durumdaki ABD kömür sanayisini desteklemek için kömürle çalışan elektrik santrallerine ve kömür ihracatına neredeyse 700 milyon dolar (606 milyon euro) harcamayı öngören bir plan açıkladı. Trump, Beyaz Saray'daki bir etkinlikte 'kömür harika bir iş' diyerek 'güç üretimi söz konusu olduğunda onun gibisi yok' dedi.

Kanada merkezli güneş paneli üreticisi Heliene'in CEO'su ve kurucusu Martin Pochtaruk, Trump'ın kömürün geri döndüğünü söyleyebileceğini ancak yatırımcıların paralarını en yüksek getiriyi sağlayan alana yatıracağını belirtiyor. Pochtaruk, elektrik üretiminde bunun güneş olduğunu ve güneşin bu sayede en hızlı büyüyen yakıt haline geldiğini ekliyor.

Beyaz Saray Sözcüsü, yönetimin genel enerji politikalarını savunarak bunların ülkenin güvenliğini güçlendirmeye yönelik olduğunu söyledi.

'Başkan, solun yıkıcı politikalarını tersine çevirdi, Amerikan kömür sanayisini kurtardı, 17 gigavattan fazla elektrik kapasitesinin emekliye ayrılmasını önledi ve talebin yükseldiği dönemlerde hayatlar kurtardı,' ifadelerini kullandı Taylor Rogers.

Güneş, yeni elektrik kapasitesinin başlıca kaynağı olmayı sürdürüyor

Trump kömür sanayisinin gerilemesini tersine çevirmeye çalışırken, SEIA'ya göre güneş son beş yıldır yeni elektrik kapasitesinin en büyük kaynağı. SEIA ve Wood Mackenzie, ilk çeyrekte neredeyse yalnızca güneş ve batarya depolama projelerinin inşa edildiğini, bunların tüm yeni üretim kapasitesinin yüzde 91'ini oluşturduğunu belirtiyor.

Trump yönetimi, güneş ve rüzgar projelerini iptal etti, temiz enerji projelerinin izin ve geliştirme süreçlerini yavaşlatan politikalar uyguladı ve ABD genelinde uygun fiyatlı güneş enerjisi projeleri için ayrılan 7 milyar dolarlık (6,06 milyar euro) finansmanı sonlandırdı.

'Elektrik talebi fırlarken, siyasi ve düzenleyici saldırılar bel bağladığımız kaynakları yavaşlatıyor,' diyor SEIA'nın geçici başkanı ve CEO'su Darren Van't Hof. 'Yeni kapasite inşa eden tek sektörü engellemek, elektrik faturalarını daha da yukarı çekecek pervasız bir kumar.'

Birkaç grup, Solar for All programının iptal edilmesi nedeniyle Çevre Koruma Ajansı'na dava açtı. Bir bölge mahkemesi, yetki eksikliğini gerekçe göstererek davayı geçen hafta reddetti. Davacılar, Federal Talepler Mahkemesi'nde bekleyen bir başvuruları daha olduğunu belirtiyor.

Federal bir yargıç, cumartesi günü (6 Haziran) aldığı kararda, ABD Gelir İdaresi'nin (IRS) rüzgar ve güneş projeleri için vergi kredilerini kısıtlayan yönergesini iptal etti.

Trump, rüzgar ve güneş gibi yenilenebilir enerji kaynaklarını enerji maliyetlerindeki yükselişten sorumlu tuttu. Ancak enerji analistleri, son fiyat artışlarının artan talep, yaşlanan altyapı ve iklim krizinin şiddetlendirdiği giderek daha sık yaşanan aşırı hava olaylarından kaynaklandığını belirtiyor. Trump'ın başlattığı İran savaşı da son olarak enerji maliyetlerinde yeni bir sıçramaya yol açtı.

Güneşte önde olan eyaletler Trump'a oy verdi

SEIA'ya göre, 2024 seçimlerinde Trump'ın kazandığı eyaletler, 2026'nın ilk çeyreğinde kurulan toplam güneş kapasitesinin yüzde 74'ünü oluşturdu. Teksas, Florida, Ohio, Indiana, Michigan, Arizona ve Mississippi, yeni güneş eklemelerinde ilk 10 eyalet arasında yer aldı. ABD'de artık büyük ölçekli güneş tarlaları, ticari tesisler, topluluk güneş projeleri ve konut ya da çatı güneşi de dahil tüm güneş alanlarında ülke genelinde toplam altı milyonun üzerinde kurulum bulunuyor.

Environment America Araştırma ve Politika Merkezi'nden Johanna Neumann, güneşin büyümeye devam etmesinin 'sağlığımız ve gezegenimiz için iyi bir haber' olduğunu ve bunun şaşırtıcı olmadığını söylüyor.

'Bugün güneşten, herhangi bir enerji kaynağından daha ucuza yararlanabiliyoruz. Güneş enerjisi ölçeklenebilir. Ayrıca en bol yenilenebilir enerji kaynağımız,' diyor merkezin yüzde 100 yenilenebilir enerji kampanyasının kıdemli direktörü Neumann. 'Dolayısıyla iyi bir fikri bastırmak zor; hele ki ekonominin de sizin lehinize işlediği, güneşte olduğu gibi, bir durumda.'

Environment America'nın yenilenebilir enerji panosuna göre, geçen yıl ABD'deki 32 eyalet, perakende elektrik satışlarının en az yüzde 10'unu güneş, rüzgar ve jeotermalden karşıladı; 2016'da bu rakam 18 eyaletti. Neumann, özellikle Florida, Arkansas ve Mississippi'de olmak üzere ABD'nin güneyinde temiz enerjinin patlama yaşadığını söylüyor.

'Bence ABD'de temiz enerjinin yalnızca kıyılar ve liberal şehirler için olduğu yönünde bir yanılgı var,' diyor. 'Yenilenebilir enerjinin gerçek hikayesi, 50 eyaletin hikayesi.'