Haritalar, matematik ve Ay: Kadınların yenilikleri bilişimi nasıl dönüştürdü
Haritalar, matematik ve Ay: Kadınların yenilikleri bilişimi nasıl dönüştürdü
Haritalar, matematik ve Ay: Kadınların yenilikleri bilişimi nasıl dönüştürdü
Bu Kadın Tarihi Ayı'nda, kadınların geliştirdiği yeniliklerin bilgisayar programlama alanını nasıl dönüştürüp ileri taşıdığını inceliyoruz.
Bugün yazılım geliştiriciler şık ve geniş teknoloji ofislerinde klavyelerinin başına geçmeden çok önce, modern bilgisayar programlamasının temellerini, pek de göz alıcı sayılmayacak koşullarda, kadınlar attı.
Tarihinin büyük bir bölümünde programlama, tekrarlayan ve sıkıcı bir iş olarak görülüyordu. Smithsonian Amerikan Kadın Tarihi Müzesi'ne göre, birçok tarihçi bu işin önemli bir kısmını kadınların yaptığını ortaya koydu.
Kadın Tarihi Ayı sona ererken, ilk bilgisayar programını yazmaktan Amerikalı astronotları Aya götüren yazılımı dokumaya kadar, bilgisayar bilimini şekillendiren kadınların yeniliklerine yakından bakıyoruz.
İlk bilgisayar programı
Genellikle ilk bilgisayar olarak kabul edilen Analitik Makine üzerine matematikçi Luigi Menabrea'nın yazdığı bir makaleyi çevirirken, Britanyalı matematikçi Ada Lovelace kendini aslında onun notlarını düzeltirken buldu. Ve ilk bilgisayar programını yazdı.
Şair Lord Byron'ın kızı olan Lovelace, çocukluğundan beri matematiğe yatkındı. Yetenekleri, onu özellikle de Analitik Makine üzerinde matematikçi ve mucit Charles Babbage ile yakın bir mesleki işbirliğine götürdü.
Menabrea'nın makalesini 1843'te çeviren Lovelace'in kapsamlı dipnotları, bilgisayar bilimine yaptığı belirleyici katkıydı. Bu notlarda, bir makinenin yalnızca sayıları işleyip matematiksel bir çıktı üretmekle kalmayıp, aynı zamanda sembollerle de işlem yapabileceğini ilk kez o öne sürdü.
Analitik Makine'nin, “soyut işlemler biliminin ilişkileriyle ifade edilebilecek, aralarındaki temel ilişkiler bu bilimin ilişkileriyle gösterilebilen ve makinenin işlem gösterimi ile mekanizmasının etkisine uyarlanabilir nesneler bulunduğu takdirde, sayıdan başka şeyler üzerinde de etkide bulunabileceğini” çevirmen notlarından birinde (kaynak İngilizce) yazıyordu.
Lovelace ayrıca sayıların yalnızca nicelikleri temsil etmekten fazlasını yapabileceğini, bir makinenin hesaplamanın ötesinde üstlenebileceği rolün kapsamını gösterdi. Notlarında, “seslerin” ve “müzik bestesinin” makinenin daha sonra “dilediğimiz karmaşıklık veya uzunlukta ayrıntılı ve bilimsel müzik eserleri bestelemek” için kullanabileceği işlemlere dönüştürülebilmesini öngördü.
Matematikçinin hesaplamaları ve yorumları, özgün makalenin uzunluğunu neredeyse üçe katladı ve bilgisayarlar için yazılmış ilk komutlar bütününü oluşturdu. Lovelace'in notları daha sonra Britanyalı matematikçi ve mantıkçı Alan Turing'e, İkinci Dünya Savaşı'ndaki şifre çözme çalışmalarında ilham verdi.