Avrupa'daki sıcak hava dalgası elektrik kesintilerine yol açabilir: En riskli ülkeler hangileri?

Avrupa’daki sıcak hava dalgası elektrik kesintilerine yol açabilir: En riskli ülkeler hangileri?

Rekorları altüst eden sıcaklıklar klima talebini artırıyor ve elektrik talebinde ani yükselişlere yol açıyor.

Avrupa’nın enerji şebekesi, kıtanın yılın üçüncü sıcak hava dalgasıyla boğuştuğu günlerde sınavdan geçiyor.

Meteoroloji uzmanları, Batı Avrupa’nın rekor kırabilecek sıcaklıklara hazırlandığı bu hafta Akdeniz’de sıcaklıkların 43 dereceye ulaşabileceği uyarısında bulunuyor.

Fransa, 96 idari bölgesinin yarısından fazlası için hayati tehlike anlamına gelen kırmızı alarm ilan etti. Yetkililer, halka doğrudan güneş ışığından kaçınma ve "azami dikkat" gösterme çağrısı yaptı.

Manş Denizi’nin diğer tarafında ise İngiltere Meteoroloji Ofisi, ülkenin güneyinde gündüz sıcaklıklarının önümüzdeki günlerde 38 dereceye çıkabileceği uyarısında bulundu. Kurum ayrıca, sıcaklığın 24 saat boyunca 20 derecenin altına inmediği "tehlikeli" tropikal gecelere dikkat çekti.

Almanya, İspanya, Portekiz ve İsviçre de günlük yaşamı durma noktasına getirmeye başlayan kavurucu sıcaklıklara hazırlanıyor.

Avrupa genelinde yüzlerce okul kapandı ya da ders saatlerini kısalttı. Paris ve Brüksel gibi yoğun şehirlerde ise arıza riskini azaltmak için tren seferleri azaltıldı. Paris’te Fête de la Musique festivali hafta sonu düzenlendi ancak hükümet, susuz kalma riskini azaltmak için kamusal alanlarda alkol tüketimini yasakladı.

Ancak aşırı sıcakların çoğu kişinin aklına gelmeyen bir başka mağduru daha var: elektrik.

Artan sıcaklıklar Avrupa’nın enerji şebekesini nasıl etkiliyor?

Avrupa’da sıcak hava dalgaları sırasında soğutma ihtiyacının artması nedeniyle elektrik kullanımında sıklıkla yükseliş görülüyor. Nitekim büyük ölçüde klima ve vantilatörlerden oluşan mekân soğutması, 2022’de dünya elektriğinin yaklaşık yüzde 7’sini tüketti.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 2023’te yaptığı uyarıda, "Dünya aşırı sıcaklar altında kavruluyor ve bu durum soğutma talebini artırıyor," demişti.

IEA, "Rekorları altüst eden sıcaklıklar klima talebini artırıyor ve elektrik talebinde sıçramalara yol açıyor. Bu da sera gazı emisyonlarının artmasına, dolayısıyla dünyanın daha da ısınmasına neden olan kısır bir döngü yaratabiliyor," değerlendirmesinde bulunmuştu.

2025’in yaz başındaki sıcak hava dalgası sırasında Fransa’da, klima sahipliğinin görece düşük olmasına rağmen soğutma ihtiyacı nedeniyle akşam saatlerinde elektrik tüketimi sezon dışı ortalamanın yüzde 25 üzerine çıktı.

Elektrik talebi en çok hangi ülkelerde artacak?

Fiyat karşılaştırma sitesi Compare the Market, aşırı sıcak aylarda elektrik talebinin nasıl değiştiğini anlamak için küresel elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 90’ını temsil eden 85 ülkeyi analiz etti.

Çalışmada, her ülkedeki en sıcak yüzde 10’luk aylardaki talep ile normal sıcaklıktaki aylardaki talep karşılaştırıldı.

Araştırmacılar, aşırı sıcak dönemlerinde elektrik talebinin yüzde 38,62 arttığı Yunanistan’ın dünya genelinde ilk sırada yer aldığını tespit etti. Bu, aşırı sıcak geçen her ayda kişi başına ek 143,08 kilovatsaat tüketime karşılık geliyor.

Karadağ yüzde 22,49’luk artışla ikinci sırada yer aldı. Onu Türkiye yüzde 21,91, Hırvatistan yüzde 17,76, İtalya yüzde 14,22 ve İspanya yüzde 8,86 ile izledi.

Avrupa’da elektrik kesintileri en uzun hangi ülkelerde yaşanıyor?

Toplam elektrik talebi mevcut üretim kapasitesini ya da elektrik şebekesinin fiziksel sınırlarını aştığında, sistemin elektrik frekansı düşebiliyor. Bu da geniş çaplı kesintilere yol açabiliyor.

Compare the Market, mevcut en güncel beş yıllık kesinti verilerini kullanarak seçili ülkelerde elektrik kesintilerinin ortalama süresini ve hanelere tahmini maliyetini de analiz etti.

İncelenen Avrupa ülkeleri arasında Macaristan, yılda ortalama 2,92 saatle en uzun elektrik kesintisi süresini kaydetti. Macaristan’ı 2,16 saatle Slovenya ve 1,63 saatle Yunanistan izledi.

Çalışmada, "İtalya’da ortalama kesinti süresi Yunanistan’dan daha kısa olsa da, hane sayısının fazla olması nedeniyle öne çıkarılan Avrupa ülkeleri arasında en yüksek toplam tahmini yıllık hane maliyeti İtalya’da görülüyor," denildi.

Araştırmaya göre İtalya’da elektrik kesintilerinin hanelere yıllık maliyetinin yaklaşık 154,7 milyon euro olduğu tahmin ediliyor. İtalya’yı 152,1 milyon euro ile Polonya izliyor.

Bu rakamlar, enerji ekonomisinde elektriksiz kalmanın maliyetini hesaplamak için kullanılan standart "kayıp yük değeri" varsayımına dayanıyor. Bu kapsamda gıdaların bozulması, ısıtma ya da soğutma kaybı, internet kesintisi ve genel aksaklıklar gibi etkiler dikkate alınıyor. Hesaplama yerel elektrik fiyatlarına dayanmıyor.

Yenilenebilir enerji Avrupa’nın zorlanan şebekesini kurtarabilir mi?

Geçen yıl haziran ve temmuz aylarında Avrupa’da sıcaklıkların 40 dereceye ulaştığı bir sıcak hava dalgası yaşandı. Bu süreçte günlük elektrik talebi yüzde 14’e kadar arttı. Termik santrallerdeki devre dışı kalmalarla birleşen bu durum, ortalama günlük elektrik fiyatlarının iki ila üç kat artmasına yol açtı.

Ancak enerji düşünce kuruluşu Ember’e göre, Avrupa Birliği’nde rekor seviyeye ulaşan güneş enerjisi üretimi, talepteki artışa rağmen elektrik arzının istikrarlı kalmasına yardımcı oldu.

Ember, "Sıcak hava dalgasının zirve yaptığı günlerde güneş enerjisi yalnızca Almanya’da 50 gigavata kadar elektrik sağladı ve ülkenin elektriğinin yüzde 33 ila 39’unu üretti," değerlendirmesinde bulundu.

Kuruluş, "Almanya’nın 14 gigavat batarya depolama ve 10 gigavat pompaj depolama kapasitesi bulunuyor. Bu kapasite, güneş battıktan sonra kullanılmak üzere güneş enerjisinin bir kısmının depolanmasına yardımcı oldu," dedi.